Onderzoek humane spoedlocaties Rotterdam
Op 10 juli 2009 tekenden de betrokken ministeries en de vertegenwoordiging van de provinciale en gemeentelijke overheden het Bodemconvenant.
In dit convenant staan afspraken over de aanpak van bodemverontreiniging, ontstaan door vroegere bedrijfsactiviteiten, met mogelijke gezondheidsrisico’s voor de mens. Afgesproken is dat in Nederland deze locaties in 2015 zijn gesaneerd of dat ten minste de risico’s zijn beheerst.
Wat is een bodemverontreiniging?
Op verschillende plaatsen in Nederland is de bodem vervuild geraakt. Vaak is dit gebeurd door activiteiten van bedrijven zoals smederijen, garages en chemische wasserijen die vroeger als normaal werden beschouwd.
Deze bedrijven maakten gebruik van stoffen waarvan we nu weten dat deze schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid en het milieu. We spreken over bodemverontreiniging als er meer van een schadelijke stof in de bodem zit dan normaal.
Denk bij schadelijke stoffen bijvoorbeeld aan asbest, zware metalen (zoals zink, cadmium en lood), olie, benzine en oplosmiddelen. Een bodemverontreiniging wordt ernstig genoemd als de concentratie van de schadelijke stof boven de wettelijke norm (de zogenaamde ‘interventiewaarde’) ligt en het om meer dan 25 kubieke meter gaat. Bij grondwater moet het om meer dan 100 kubieke meter gaan.
Wat is een ‘spoedlocatie’?
Een bodemverontreiniging kan soms risico’s met zich meebrengen voor mensen, dieren en planten. Dit worden humane en ecologische risico’s genoemd. Een bodemverontreiniging (met bijvoorbeeld olie en benzine) kan zich ook met het grondwater verspreiden.
Zo kan deze op den duur ergens anders een risico gaan opleveren, bijvoorbeeld voor drinkwaterwinning. Als het risico bestaat dat een bodemverontreiniging door verspreiding ergens anders een risico kan gaan opleveren, spreken we van een verspreidingsrisico.
Als er sprake is van humane, ecologische of verspreidingsrisico’s dan moeten met spoed maatregelen worden genomen om de risico’s te beperken. De plek waarvoor dit geldt, noemen we een ‘spoedlocatie’.
Wat is een humane spoedlocatie?
Als ergens een ernstige bodemverontreiniging wordt aangetroffen, wordt onderzocht of dit mogelijk een spoedlocatie is. Een ernstige bodemverontreiniging betekent niet altijd direct een risico voor de gezondheid van mensen.
Het is van belang om te weten hoeveel contact er is tussen mensen en de schadelijke stoffen in de grond.
Als er bijvoorbeeld groenten worden gegeten uit een tuin met een vervuilde bodem of als er jonge kinderen op die bodem spelen, dan zou dit effecten op de gezondheid kunnen hebben. Vluchtige stoffen kunnen in sommige gevallen uitdampen in de woning en worden ingeademd.
Ook dit kan risico’s met zich meebrengen als de kruipruimten niet goed worden geventileerd. Of er echt sprake is van gezondheidsrisico’s voor de mens (en daarmee dus van een ‘humane spoedlocatie’) is afhankelijk van de situatie, van het gebruik van de bodem en de soort verontreiniging. Dit wordt per geval door de gemeente beoordeeld, volgens nationale richtlijnen.
Bodemverontreiniging, en dan?
Als uit gemeentelijk onderzoek blijkt dat er sprake is van ernstige bodemverontreiniging, dan worden betrokkenen zoals bewoners hiervan uiteraard op de hoogte gesteld en wordt de locatie door de gemeente geregistreerd. Als er sprake is van mogelijke humane risico’s, wordt er eerst naar het gebruik van de bodem gekeken.
Als het huidige gebruik risico’s oplevert, moeten er maatregelen worden genomen om de risico’s weg te nemen. De gemeente beoordeelt per situatie welke maatregelen nodig zijn en wie de maatregelen moet nemen.
Maatregelen kunnen bijvoorbeeld bestaan uit gebruiksbeperkingen (zoals het niet eten van groenten uit eigen tuin) of het aanbrengen van een verharding zodat er geen direct contact meer is met de grond. Soms wordt een deel van de bodemverontreiniging weggehaald, door afgraven en verwerking of door langzamere, ondergronds werkende methoden
Bodemrapporten Rotterdam
Via de website van de gemeente Rotterdam kunnen alle bekende bodemrapporten worden ingezien.
Inwoners kunnen zien of hun eigen kavel of kavels in de buurt zijn onderzocht en kunnen de onderzoeksrapporten downloaden.
Bodemkwaliteitskaart
Op basis van alle bekende bodemrapporten in Rotterdam is een bodemkwaliteitskaart gemaakt van de bovenste meter grond (de zogenaamde ‘leeflaag’) en de onderliggende stedelijke ophooglaag.
Per wijk is onderzocht uit welke materialen de stedelijke ophooglaag bestaat. De bodemkwaliteitskaart geeft een goed beeld van de kans op ‘diffuse bodemverontreiniging’ in de Rotterdamse stadswijken.
Een diffuse verontreiniging is een verontreiniging die is ontstaan door activiteiten die niet kunnen worden teruggevoerd op één of enkele specifieke bronnen. De kaart bestaat sinds 1989 en wordt iedere vijf jaar herzien op basis van de nieuwste gegevens.
Meer weten?
Voor vragen over humane spoedlocaties of bodemverontreiniging kunt u ook contact opnemen met de bodemtelefoon van de DCMR Milieudienst Rijnmond (tel. 010 2468140) of met de GGD Rotterdam-Rijnmond (tel. 010 4339894).
Op de website van de GGD staat informatie over de relatie tussen bodemverontreiniging en gezondheid. U kunt hierover ook bellen met de GGD Rotterdam Rijnmond (010 4339894).
