80km Maatregel
Om de luchtkwaliteit in de Rotterdamse deelgemeente Overschie te verbeteren is een proef met de zogenaamde 80 km-maatregel ingevoerd op het traject van de A13 door deze wijk. Het Ministerie van Verkeer en Waterstaat voerde deze maatregel uit vanaf 11 mei 2002 op basis van inzichten van TNO. Op 1 november 2005 heeft het Ministerie van Verkeer & Waterstaat de 80 km maatregel met permanente trajectcontrole uitgebreid naar de A20, tussen het Terbregseplein en het Kleinpolderplein.
Verkeersmaatregelen
Onderzoek heeft uitgewezen dat verkeer rijdend met constante snelheid, minder luchtverontreiniging veroorzaakt dan zogenaamd dynamisch verkeer. Dat is verkeer met een hoge variatie in snelheid of snelheden boven de 120 km per uur. Om een constante snelheid over het hele traject te bewerkstelligen werd een traject-snelheidscontrole over het drie km lange traject ingesteld. TNO heeft in opdracht van Rijkswaterstaat in samenwerking met de DCMR onderzoek gedaan naar mogelijke effecten van deze maatregel op de luchtkwaliteit. In het bijzonder de concentraties van stikstofdioxide (NO2) en fijn stof (PM10) zijn onderzocht vanwege overschrijdingen van de luchtkwaliteitsnormen van deze stoffen.
TNO-Verspreidingsmodel
Het onderzoek omvat metingen en modelberekeningen van de luchtkwaliteit vóór en na de maatregel. Bij het onderzoek is gebruik gemaakt van een uur-tot-uur versie van het TNO-Verspreidingsmodel, dat onder meer op basis van onderzoek in Overschie in de periode 2000-2002 is ontwikkeld. Continue metingen van NO, NO2 en PM10 zijn uitgevoerd op drie locaties in Overschie: één locatie circa 500 meter ten westen van de A13 en twee locaties op respectievelijk 50 en 200 meter ten oosten van de A13. Deze metingen omvatten de periode april 2001 t/m april 2003. Tevens zijn op meer dan dertig locaties met zogenaamde passieve metingen de jaargemiddelde NO2-concentraties gemeten in de periode van april 2002 tot maart 2003. De passieve metingen geven inzicht in de ruimtelijke spreiding van de luchtverontreiniging in Overschie. Informatie over de weersomstandigheden en de verkeersintensiteit op de A13 zijn ontvangen van respectievelijk het KNMI en Rijkswaterstaat. De verkeersintensiteit is gebaseerd op actuele tellingen van aantallen voertuigen, type voertuigen en gemiddelde snelheden op de A13 voor en na de maatregel. TNO Automotive heeft gegevens over de uitlaatgassen aangeleverd die specifiek zijn voor het snelwegverkeer op de A13 voor en na de maatregel.
Effecten
Onderstaand een aantal effecten van de 80-km maatregel:
- Een aanzienlijke vermindering in de dynamiek van het verkeer en minder overschrijdingen van de maximumsnelheid (in de nachtelijke uren). Het verkeer stroomt gelijkmatig over de A13 bij gelijkblijvend of zelfs gestegen aantal voertuigen. De uitstoot van het verkeer op de A13 door Overschie is (bij gelijke intensiteit) door de invoering van de maatregel gedaald met circa 15 to 25 procent voor stikstofoxiden en met circa 25 tot 35 procent voor fijn stof.
- Lagere concentraties stikstofdioxide en fijn stof benedenwinds van de weg. Metingen op locaties 50 m en 200 m ten oosten van de A13 in Overschie bij westelijke windrichtingen laten zien dat dat de concentraties met ongeveer 5 µg/m3 (50 m) en 3 µg/m3 (200 m) verbeteren. Voor fijn stof is de verbetering ongeveer 4 µg/m3 (50 m) en 1 µg/m3 (200 m). Deze meetresultaten op de meetlocaties bij westenwind illustreren dat de maatregel een positief effect heeft op de luchtkwaliteit in Overschie.
- Uit metingen van stikstofdioxiden op diverse locaties in Overschie blijkt dat de bijdrage van de A13 als bron vanaf 250 meter niet meer aantoonbaar is. Met modelberekeningen is vastgesteld wat het effect van de maatregel is op de bijdrage van verkeer in Overschie en op de totale jaargemiddelde luchtkwaliteit. Voor NO2 en PM10 is de verbetering van de bijdrage van de A13 tot op 200 meter afstand circa 25 procent (NO2) en 34 procent (PM10). De verbetering van de totale luchtkwaliteit op deze afstand is maximaal 7 procent (NO2) en 4 procent (PM10). De geconstateerde effecten zijn specifiek voor Overschie. Op andere locaties, bijvoorbeeld bij een andere verhouding personen- en vrachtverkeer, een andere doorstroming van het verkeer of een andere verhouding van de bijdrage verkeer ten opzichte van de achtergrond, kunnen de effecten afwijken van de situatie rond Overschie.