DCMR Milieudienst RijnmondMenuNaar de tekstMenu sluiten
Milieumelding? Bel 0888 333 555

De lucht is schoner, maar het kan beter

Nieuwsbericht Provincie Zuid-Holland

Laatst gewijzigd

Sinds 1969 meten we allerlei stoffen in de lucht. In dit jubileumjaar blikken we terug en kijken we vooruit. Deel 4: de jaren 90 en 00.

De luchtkwaliteit is beter dan in voorgaande decennia, toch voldoet Nederland niet zonder slag of stoot aan de Europese normen. Burgers en politici maken zich zorgen over fijnstof. Vanaf het begin is de meldkamer aanspreekpunt voor burgers, en zo ontwikkelt de DCMR zich tot vraagbaak voor burgers die ongerust zijn over de luchtkwaliteit bij hen in de straat. Vroeger ging dat om smog die de industrie veroorzaakte, maar in de jaren tachtig is deze uitstoot zo verminderd, dat vanaf de jaren negentig andere bronnen van luchtvervuiling in beeld komen. De aandacht verschuift naar sectoren als wegverkeer en scheepvaart. Wetenschappelijk onderzoek geeft meer inzicht in de schadelijke effecten van fijnstof op de volksgezondheid, en de grenswaarde wordt dan ook verlaagd. In de jaren negentig richt het meetnet zich minder op de uitstoot van de industrie en meer op algemene blootstelling van de bevolking. Er komen meetpunten midden in de stad en langs wegen.

Bouwstops

Duitsland ontwikkelt zich tot drijvende kracht in Europa achter het beleid voor verbetering van de luchtkwaliteit. Samen met de Scandinaviërs lopen de Duitsers voorop in Europa. Nederland heeft eind jaren tachtig al zijn eigen nationale normen ontwikkeld, maar besluit te wachten op die van Europa. In 1996 komt eerst de kaderrichtlijn voor de ‘beoordeling en het beheer van de luchtkwaliteit’ gevolgd door een aantal dochterrichtlijnen waarin de normen voor verschillende stoffen precies worden vastgelegd. In het Besluit luchtkwaliteit van 2001 (Blk 2001) worden alle Europese dochterrichtlijnen opgenomen en ontstaat de verplichting om in 2005 en 2010 aan de grenswaarden voor fijnstof respectievelijk stikstofdioxide te voldoen. Er komt een plicht om jaarlijkse rapportages te maken en nieuwe plannen aan de luchtkwaliteit te toetsen.


Milieugroepen grijpen de normen uit het Blk aan om te procederen tegen projecten op ‘gevoelige’ locaties. De Raad van State past het Blk letterlijk toe en een aantal projecten strandt of wordt vertraagd. Wegen kunnen alleen worden uitgebreid als de maximum snelheid omlaag gaat. De overheid lijkt overvallen door deze uitkomst en het Blk wordt enigszins aangepast (Blk2005). De ‘zeezoutaftrek’ doet z’n intrede, en in de krant verschijnen beschuldigingen dat de overheid problemen ‘wegrekent’. Beleidsmatig wordt gewerkt aan een programma om de luchtkwaliteit te verbeteren (en het aantal rechtszaken te verminderen).

Envisat sattelietbeelden over luchtverontreiniging
 

De aandacht voor rechtszaken over luchtkwaliteit in de media en de publicatie in 2004 in de media van dit beeld van de Envisat satelliet maakt politiek en burgers steeds bezorgder. De figuur laat de totale hoeveelheid stikstofoxiden boven Nederland zien. Dat zegt nog niet zoveel over wat mensen inademen maar het beeld is heel sterk: de luchtverontreiniging in zuidwest Nederland is vergelijkbaar met die in Parijs, de Povlakte, delen van China, enz. De zorgen zijn begrijpelijk: vooral kinderen en ouderen zijn gevoelig voor luchtverontreiniging en de levensverwachting neemt toe, dus zijn er meer mensen in de gevoelige groepen. De EU schat het levensverwachtingsverlies door de matige luchtkwaliteit in Nederland op een à twee jaar. Op grond van de nieuwe wetgeving wordt gestart met fijnstofmetingen.

Zwarte rook, een historische maat voor luchtverontreiniging, krijgt nieuwe aandacht omdat dit een goede maat is voor de verkeersgerelateerde verontreiniging. We hebben het over Black Carbon of Elemental Carbon of in gewoon Nederlands: roet. Het meetnet is inmiddels helemaal computergestuurd en burgers kunnen op internet de actuele meetwaarden bekijken. De milieudienst is uitgegroeid van meetwinkel tot kenniscentrum en adviseur op regionaal en landelijk niveau.

Volgende keer: de jaren 10, de NSL-jaren.

Bron: het magazine De lucht van morgen (2009)
Foto: Marc Kleen via Unsplash