DCMR Milieudienst RijnmondMenuNaar de tekstMenu sluiten
Milieumelding? Bel 0888 333 555

Natte koeltorens en legionella: hoe houden we het veilig?

Nieuwsbericht Provincie Zuid-Holland

Laatst gewijzigd

Natte koeltorens worden vaak gebruikt voor het koelen van bedrijfs- en kantoorgebouwen. Ze zijn echter ook een mogelijke verspreidingsbron van legionellabacteriën, wat kan leiden tot ernstige gezondheidsklachten in de omgeving. Dat willen we natuurlijk voorkomen.

Maar hoe voorkomen we dat? Wat kunnen of moeten bedrijven zelf doen? Wat is de rol van DCMR? En wat als er toch een legionella-uitbraak plaatsvindt? We bespreken het met Pauline Eijsbroek, Inspecteur milieu bij DCMR. Zij houdt zich dagelijks bezig met natte koeltorens en legionella. Ook ervaart ze in de praktijk hoe belangrijk het is dat bedrijven en DCMR scherp blijven op legionella in natte koeltorens.

Kun je eerst uitleggen wat een natte koeltoren is?
“Een natte koeltoren is een installatie die gebruikt wordt voor het koelen van een gebouw of industrieel proces. De koeltoren doet dit door water te vernevelen. Hierdoor ontstaat waterdamp met kleine waterdruppeltjes, zogenoemde aerosolen. Via een ventilator verspreidt die waterdamp zich in de buitenlucht. In onze regio zie je koeltorens bij glastuinbouwbedrijven, koelhuizen en energiebedrijven, maar bijvoorbeeld ook bij grote kantoorgebouwen, zorginstellingen en bedrijven in de procesindustrie.”

Wat is er zo risicovol aan natte koeltorens?
“Natte koeltorens zijn open constructies. De lucht kan er makkelijk bij, net als de bacteriën die in de lucht zitten. Dit kunnen ook legionellabacteriën zijn. De waterdamp met aerosolen van met legionella besmet koelwater is gevaarlijk voor je gezondheid. Wanneer je de aerosolen met legionellabacteriën inademt, kun je legionellose krijgen. Dit is een vorm van longontsteking. Voor kwetsbare mensen, zoals ouderen, kan dit zelfs fataal zijn. Je begrijpt dus dat het risico groot is, zeker als je bedenkt dat die legionellabacteriën tot wel tien kilometer rondom het gebouw in de lucht blijven.”

Wat doen bedrijven tegen legionella in natte koeltorens?
“Voor bedrijven met een natte koeltoren geldt een aantal wettelijk verplichte regels. Zij moeten hun natte koeltoren bijvoorbeeld bij ons melden. Zo weten wij waar in onze regio natte koeltorens staan. Dat is van groot belang wanneer er een legionella-uitbraak is. Verder moeten bedrijven hun natte koeltoren goed onderhouden en het aantal legionellabacteriën in hun koeltoren regelmatig laten controleren. Dit houden zij allemaal bij in een logboek. En wat ook heel belangrijk is: bedrijven moeten een legionellabeheersplan opstellen en dit ook naleven. Ik heb al meerdere keren gezien dat een goed beheersplan cruciaal is om een legionella-uitbraak snel onder controle te brengen.”

Kun je daar een voorbeeld van geven?
“Een mooi en recent voorbeeld is een natte koeltoren bij een glastuinbouwbedrijf. Dit bedrijf had eerst geen goed legionellabeheersplan. Na een controle van ons stelden zij een nieuw, goed plan op. Niet lang daarna constateerden zij, door een oorzaak uit onverwachte hoek, een legionella-uitbraak in hun natte koeltoren. Door de stappen in hun legionellabeheersplan precies op te volgen, hadden zij de uitbraak snel onder controle.”

Jullie controleren dus of bedrijven een goed legionellabeheersplan hebben. Waar controleren jullie nog meer op?
“Als DCMR controleren we de bedrijven in onze regio op de geldende milieuwet- en regelgeving, op de thema’s bodem, lucht, geluid, externe veiligheid, afval en energie. In het kader van legionella in natte koeltorens controleren we of bedrijven de risico’s van hun activiteiten voor de omgeving voorkomen of zoveel mogelijk beperken. Bij een bedrijf met een natte koeltoren worden de risico’s op een legionellabesmetting voorkomen door het opstellen van een compleet legionellabeheersplan en een risicoanalyse. Wij controleren of het bedrijf zo’n plan heeft en de risico’s goed in beeld heeft.

Daarnaast controleren wij of het plan leeft bij bedrijven. Zo kijken wij in het logboek hoe vaak het bedrijf de koeltoren schoonmaakt, maar vooral ook wanneer dat gebeurt. Koeltorens worden namelijk niet altijd gebruikt. Neemt het bedrijf de koeltoren na een periode weer in gebruik, dan is het van groot belang dat de koeltoren eerst wordt schoongemaakt.”

In hoeverre leeft legionella, en het beheersen daarvan, bij bedrijven?
“Ik vind het mooi om te zien dat diverse bedrijven heel bewust bezig zijn met legionella. Bijvoorbeeld een groot congrescentrum, dat tijdelijk was ingericht voor de noodopvang van coronapatiënten. Hierdoor werd het congrescentrum een soort zorginstelling. Mensen in een zorginstelling zijn kwetsbaarder en lopen gemakkelijker een legionellabesmetting op. Het congrescentrum verhoogde uit eigen beweging zijn risicocategorie en liet de natte koeltoren vaker controleren. Een ander mooi voorbeeld in coronatijd is dat van een zorginstelling met een verhoogd legionellagehalte in de koeltoren. Er moesten extra monsters genomen worden, maar dat zou betekenen dat de controleurs door de ziekenzaal moesten. Dat was in verband met corona niet wenselijk. Om toch grip te houden op het legionellagehalte in de koeltoren, hebben medewerkers van de zorginstelling zelf de monsters genomen en bij het bedrijf gebracht dat de monsters onderzoekt.”

Zijn er ook bedrijven minder bewust bezig met legionella?
“Waar we vooral tegenaan lopen, is dat bedrijven hun koeltorens niet bij ons melden. In onze regio hebben we ongeveer de helft van alle koeltorens in kaart. Om dit aantal te vergroten, zijn we een inventarisatieprogramma gestart. Dit doen we onder meer met luchtfoto’s, aangezien natte koeltorens in de meeste gevallen op het dak van een gebouw staan. Een ander onderdeel van het inventarisatieprogramma is dat we inspecteurs voorlichten over natte koeltorens: waar kun je ze verwachten en hoe zien ze

Wat heeft het inventarisatieprogramma tot nu toe opgeleverd?
“We zijn gestart met een inventarisatie van drie deelgebieden in onze regio. Deze inventarisatie is afgerond en leverde zeventig nieuwe locaties met natte koeltorens op. Van die locaties controleren we de legionellabeheersplannen. Elk jaar kijken we of die plannen worden nageleefd. De kennis en ervaring die we in het eerste deel hebben opgedaan, gebruiken we om de rest van onze regio te inventariseren. Verder hopen we natuurlijk dat bedrijven met een natte koeltoren hun verantwoording nemen. Enerzijds door hun natte koeltoren bij ons te melden. Anderzijds door een goed legionellabeheersplan en risicoanalyse te maken en uit te voeren. Zo zorgen we er met elkaar voor dat legionella-uitbraken nog meer voorkomen en adequater aangepakt worden.”

Waar kunnen bedrijven hun natte koeltoren melden?
“Bedrijven die een natte koeltoren bezitten, kunnen dit melden bij de DCMR Milieudienst Rijnmond. Voor vragen over dit onderwerp kunnen bedrijven contact opnemen met mij, Pauline Eijsbroek-den Dulk. Ik ben bereikbaar op telefoonnummer 010-2468139 of per e-mail: pauline.eijsbroek@dcmr.nl.”